Trong Kinh Thánh, “cây gậy của Môi-se” không chỉ là một vật dụng của người chăn chiên. Nó là một biểu tượng rất lớn: thẩm quyền được trao, dấu hiệu của Đấng sai phái, và cũng là điểm khởi đầu của một chuỗi hình ảnh dẫn đến “con rắn đồng”.
Điều thú vị là Torah dùng từ ngữ cực kỳ chính xác: có hai từ chỉ gậy, và cũng có hai từ chỉ rắn trong sách Xuất Ê-díp-tô.
1. Hai từ chỉ “cây gậy”: matteh và maqqel
Trong Hebrew có hai từ chính:
מַטֶּה (matteh)
nghĩa thẳng: cây gậy, cây trượng
nhưng sắc thái sâu hơn là: thẩm quyền.
Cây gậy này không chỉ để chống đường, mà là “gậy của người lãnh đạo”.
מַקֵּל (maqqel)
nghĩa thẳng: cây gậy bình thường, que gỗ đi đường
thường dùng cho người lữ hành (như Gia-cốp), không mang tính “trượng quyền”.
Vì vậy, Torah cố ý gọi gậy của Môi-se là matteh, chứ không phải maqqel.
2. Hai từ chỉ “con rắn” trong Xuất Ê-díp-tô: nachash và tannin
Trong sách Xuất Ê-díp-tô, khi gậy hóa thành rắn, Torah dùng hai từ khác nhau:
נָחָשׁ (nachash)
nghĩa thẳng: rắn (snake)
Đây là từ rắn bình thường, cũng là từ xuất hiện trong Eden. Rắn này là khi Moise lần đầu bỏ cây gậy xuống.
Nhưng khi đứng trước Pha-ra-ôn, Torah lại dùng:
תַּנִּין (tannin)
nghĩa thẳng: quái vật lớn, rồng, cá sấu sông Nile
Từ này mang sắc thái “quyền lực đế quốc”, gắn với Ai Cập.
Như vậy:
-
- nachash → rắn nhỏ, nỗi sợ gần gũi
- tannin → quái vật, biểu tượng quyền lực Ai Cập
3. Trong tay Môi-se là cây gậy matteh
Xuất Ê-díp-tô Ký 4:2:
“Ngài phán: ‘Cái gì trong tay ngươi?’
Ông đáp: ‘Một cây gậy (מַטֶּה matteh).’”
Và Xuất Ê-díp-tô Ký 4:20 còn gọi thẳng:
“Môi-se cầm matteh của Elohim trong tay.”
Đây không phải gậy thường, mà là dấu hiệu thẩm quyền được trao.
→Gậy trong tay Moise mới là gậy của quyền lực.
4. Ra khỏi tay Môi-se thì thành con rắn
Xuất Ê-díp-tô Ký 4:3:
“Ngài phán: ‘Hãy quăng nó xuống đất.’
… nó trở thành một con rắn (נָחָשׁ nachash).”
Nhưng YHWH phán:
“Hãy nắm lấy đuôi nó.”
Và rắn trở lại thành gậy.
→ Điều này cho thấy: quyền lực ấy chỉ an toàn khi ở trong tay Đấng sai phái.
Khi ra khỏi tay Người được sai đi, nó là Con Rắn.
Torah đã đặt cạnh nhau hai hình ảnh:
- gậy (matteh) trong tay người được sai
- rắn (nachash, tannin) xuất hiện khi gậy bị quăng xuống. Nachash khi ban đầu. Nhưng Tannin (rắn khổng lồ) khi ở trước mặt Pharaon.
- Gậy trở thành rắn, rồi rắn trở lại thành gậy khi Moise cầm lấy.
Một hình ảnh đảo chiều: điều tưởng là quyền lực cũng có thể trở thành thứ đáng sợ, nếu không với đúng người. Nhưng với người được sai đi, cây gậy về đúng tính chất cây gậy của nó.
5. Con rắn treo và Jesus treo
Dân số Ký 21 kể rằng dân bị rắn cắn, và YHWH phán:
“Hãy làm một con rắn lửa và treo nó lên trên cây sào; ai nhìn thì sẽ sống.”
Dân số Ký 21:9:
“Môi-se làm một con rắn bằng đồng, treo nó lên trên cây sào…”
Và trong sách Giăng, Jesus nhắc trực tiếp:
“Như Môi-se đã treo con rắn lên trong đồng vắng, thì Con Người cũng phải được treo lên như vậy.”(Giăng 3:14)
→Jesus tự ví mình như hình ảnh con rắn treo trong sa mạc.
Con rắn treo trên cây sào, khi ở trong tay Moise, nó là đồ cứu sống kẻ khác.
Jesus trên cây gỗ, khi ở trong ý định của YHWH, Jesus là kẻ cứu chuộc nhân loại.
6. Con rắn đồng/ Jesus bị thờ
2 Các Vua 18:4:
“…dân Y-sơ-ra-ên xông hương cho nó, người ta gọi hình rắn ấy là Nê-hu-tan.”
Điều rất quan trọng: Torah không hề dạy phải thờ con rắn đồng. Nó chỉ là một dấu hiệu tạm thời.
Trong lịch sử, con người cũng đã thờ Jesus trên cây gỗ.
Khi không đi đúng với lời YHWH, con rắn đã về đúng bản chất là con rắn, trở thành thứ khiến con người phạm tội.
Chỉ khi theo đúng lời YHWH, niềm tin vào Jesus mới cứu sống được người tin. Tin Jesus giả sẽ khiến người tin vào chỗ chết.
7. Con rắn đồng được dẹp bỏ, và Đức Chúa Trời hài lòng
Về sau, vua Ê-xê-chia đã phá hủy nó:
2 Các Vua 18:4:
“Ông đập bể con rắn đồng mà Môi-se đã làm, vì dân Israel đã đốt hương cho nó…”
Và Kinh Thánh xác nhận:
“Ông làm điều ngay thẳng trước mặt YHWH…”
(2 Các Vua 18:3)
Đức Chúa Trời hài lòng khi thần tượng bị dẹp bỏ.
Khi con người còn thờ lạy Jesus giả, tôn Jesus lên làm Đức Chúa Trời, làm đấng tạo dựng, thứ chờ đợi con người là sự chết.
Điều này tạo thành một bài học xuyên suốt:
- gậy (matteh) là dấu hiệu thẩm quyền được trao
- rắn (nachash/tannin) là dấu hiệu của sự nguy hiểm và quyền lực đế quốc
- con rắn đồng từng là phương tiện cứu sống, nhưng bị biến thành thần tượng
- và Đức Chúa Trời không chấp nhận bất kỳ điều gì được thờ lạy thay cho Ngài
Dấu hiệu chỉ là dấu hiệu.
Thờ dấu hiệu là sa ngã.