Trong nhiều thế kỷ, Kitô giáo truyền thống dạy rằng Đức Chúa Trời tồn tại trong ba ngôi: Cha, Con và Thánh Linh. Giáo lý này thường được gọi là Trinity.
Tuy nhiên khi quay trở lại với các văn bản Kinh Thánh cổ nhất — đặc biệt là Tanakh và các lời của Jesus — chúng ta thấy một bức tranh rất khác.
Kinh Thánh liên tục khẳng định chỉ có một Đức Chúa Trời duy nhất, và không hề mô tả Đức Chúa Trời như ba ngôi đồng bản thể.
(Nội dung phân tích sâu trong link đính kèm)
—
Mục lục
bấm vào để hiện
. Tanakh khẳng định chỉ có một Đức Chúa Trời duy nhất
Một trong những câu quan trọng nhất trong toàn bộ Kinh Thánh là lời tuyên xưng của Israel.
Phục truyền luật lệ 6:4“Nghe đây Israel, YHWH Đức Chúa Trời chúng ta, YHWH là một.”
Đây không phải chỉ là một câu Kinh Thánh bình thường. Đây là lời tuyên xưng đức tin trung tâm của dân Israel suốt hàng nghìn năm.
Điều đáng chú ý là câu này không nói: “YHWH là ba trong một.”
Nó chỉ nói: “YHWH là một.”️Tanakh còn nhấn mạnh nhiều lần rằng không tồn tại thần nào khác ngoài Ngài.
Ê-sai 45:5“Ta là YHWHkhông còn ai nữangoài Ta không có thần.”
Tanakh còn nói rằng Đức Chúa Trời tạo dựng một mình.
Ê-sai 44:24“Ta là YHWH, Đấng làm nên mọi sự,Ta một mình giăng các tầng trời.”
Nếu có ba ngôi cùng bản thể sáng tạo, câu này sẽ không còn đúng nghĩa.
Toàn bộ Tanakh luôn khẳng định một điều rất rõ ràng:
Đức Chúa Trời là một Đấng duy nhất, không phải nhiều ngôi trong một bản thể.
—
. Lời của Jesus xác nhận chỉ có một Đức Chúa Trời
Jesus không giới thiệu một giáo lý mới về ba ngôi. Ông xác nhận chính lời tuyên xưng Shema của Israel.
Điều quan trọng là Jesus không sửa câu này.
Ông không nói: “Đức Chúa Trời là ba ngôi.”Ông chỉ lặp lại tuyên xưng độc thần của Tanakh.
Một trong những câu rõ nhất về vấn đề này là lời cầu nguyện của Jesus.
John 17:3 cho thấy rõ ràng hai vị khác nhau“Đây là sự sống đời đời:họ nhận biết Cha là Đức Chúa Trời duy nhất chân thật,và Jesus đấng xức dầu mà Ngài sai đến.”
Trong câu này xuất hiện hai chủ thể rõ ràng:1. Cha
2. Jesus
Và Jesus nói rằng:
Cha là Đức Chúa Trời duy nhất chân thật.Nếu Jesus cũng chính là Đức Chúa Trời theo nghĩa Trinity thì câu này sẽ tạo ra một mâu thuẫn rất lớn, vì Jesus đang phân biệt rõ:
Cha là Đức Chúa Trời duy nhất
còn mình là người được sai.Ngoài ra, chính Jesus còn nói về hai người làm chứng.
John 8:17–18“Trong luật pháp các ngươi có chép rằng lời chứng của hai người là thật.Ta là người làm chứng về mình, và Cha là Đấng sai Ta cũng làm chứng về Ta.”
Ở đây Jesus áp dụng luật của Torah rằng cần hai người làm chứng.
Hai người đó là:
1. Jesus
2. Cha
Nếu Jesus và Cha là cùng một đấng thì lập luận này không còn ý nghĩa.
—
. “Nên một” trong Kinh Thánh không có nghĩa là một bản thể
Một trong những câu thường được dùng để chứng minh Trinity là:
John 10:30“Ta và Cha là một.”
Nhưng khi đọc toàn bộ ngữ cảnh của sách Giăng, ta thấy rõ rằng “nên một” không có nghĩa là một bản thể, mà là hiệp nhất trong ý muốn và công việc.Ví dụ rất rõ:
John 17:21“để họ tất cả nên một như Cha ở trong Ta và Ta ở trong Cha.”
Jesus còn nói thêm:
John 17:22“để họ nên một như chúng ta là một.”
Ở đây Jesus cầu nguyện cho các môn đồ cũng nên một như vậy.
Điều này không thể có nghĩa rằng các môn đồ sẽ trở thành một bản thể thần linh.
Nó chỉ có thể mang nghĩa:hiệp nhấtcùng mục đíchcùng ý muốn.Trong văn hóa Hebrew, “nên một” thường mang nghĩa hiệp nhất, giống như câu:
“Sự hai người trở nên một thịt.”
Không ai hiểu câu này theo nghĩa hai người biến thành một cơ thể.—
. “Lời” trong John 1 không phải là một ngôi vị
Một trong những đoạn thường được dùng để chứng minh Trinity là John 1.
Nhưng từ “Lời” (λόγος / logos) trong văn hóa Do Thái thường chỉ:
sự khôn ngoan của Đức Chúa Trời ️ý định của Đức Chúa Trời lời phán của Đức Chúa TrờiTrong Tanakh, “lời của YHWH” nhiều lần được nhân cách hóa.
Ví dụ:
Thi thiên 33:6“Nhờ lời của YHWH mà các tầng trời được tạo dựng.”
Không ai nghĩ “lời” là một vị thần.
—
Linh Khí là sức mạnh của Đức Chúa Trời.
Một yếu tố khác thường được dùng để xây dựng giáo lý Trinity là “Thánh Linh”.
Trong thần học truyền thống, Thánh Linh được xem là ngôi thứ ba của Đức Chúa Trời.
Tuy nhiên khi quay trở lại với các văn bản Kinh Thánh cổ, đặc biệt là Tanakh, từ được dùng cho “linh khí” mang ý nghĩa khác.
Trong tiếng Hebrew, từ này là:
רוּחַ
Phiên âm: ruaḥ
Nghĩa cơ bản:
gió – hơi thở – linh khí – sức lực vô hình.Điều quan trọng là ruaḥ không phải một nhân vật riêng biệt, mà thường chỉ sức mạnh hoặc sự hiện diện của Đức Chúa Trời đang hành động.
Ví dụ ngay từ đầu Tanakh:
Sáng thế ký 1:2“linh khí của Đức Chúa Trời vận hành trên mặt nước.”
Ở đây “linh khí của Đức Chúa Trời” giống như hơi thở hay năng lực của Ngài đang hoạt động trong sự sáng tạo.
Tanakh nhiều lần mô tả linh khí theo cách này.
Thi thiên 104:30“Khi Ngài sai linh khí Ngài ra, chúng được dựng nên.”
Linh khí ở đây là quyền năng sáng tạo của Đức Chúa Trời.
Một ví dụ rất rõ cho thấy linh khí không phải một ngôi vị độc lập là khi Đức Chúa Trời đặt linh khí của Ngài trên con người.
Dân số ký 11:25“YHWH lấy linh khí ở trên Môi-se đặt trên bảy mươi trưởng lão.”
Nếu linh khí là một ngôi vị riêng biệt thì câu này sẽ rất khó hiểu, vì một ngôi vị không thể bị “chia ra” và đặt trên nhiều người cùng lúc. Nhưng nếu linh khí là quyền năng hoặc sự cảm thúc của Đức Chúa Trời, thì điều này hoàn toàn hợp lý.Tanakh còn dùng hình ảnh “đổ linh khí”.
Giô-ên 2:28“Ta sẽ đổ linh khí Ta trên mọi xác thịt.”
Một lần nữa, ngôn ngữ này cho thấy linh khí giống như năng lực hoặc ảnh hưởng của Đức Chúa Trời được ban ra, chứ không phải một cá nhân thần linh độc lập.
Vì vậy khi đọc toàn bộ Kinh Thánh trong bối cảnh Hebrew, ta thấy:
Linh khí không phải là “ngôi thứ ba”. Nó là:• hơi thở của Đức Chúa Trời
• quyền năng của Đức Chúa Trời
• sự hiện diện và hành động của Đức Chúa Trời trong thế giới.
—
. Giáo lý Trinity xuất hiện rất muộn
Điều đáng chú ý là giáo lý Trinity không được trình bày rõ ràng trong các văn bản Kinh Thánh cổ nhất.
Trong ba thế kỷ đầu của Kitô giáo, các cộng đồng có nhiều quan điểm khác nhau về Jesus.
Giáo lý Trinity chỉ được xác định chính thức tại các công đồng La Mã.
325 sau Công Nguyên
Công đồng Nicaea
381 sau Công Nguyên
Công đồng Constantinople
Chính tại các công đồng này khái niệm “ba ngôi đồng bản thể” mới được định nghĩa.
Nếu Trinity là giáo lý gốc của Kinh Thánh, nó phải được dạy rõ ràng ngay từ Tanakh và bởi Jesus.Nhưng điều đó không xảy ra.Nó được dạy bởi Công Giáo Roma – một tôn giáo tà thần.—
. “Elohim” và “Theos” không chỉ dùng cho YHWH
Một nhầm lẫn phổ biến là nghĩ rằng các từ “Elohim” hoặc “Theos” chỉ dùng cho Đức Chúa Trời tối cao.
Nhưng trong Kinh Thánh, các từ này được dùng rộng hơn.
Ví dụ:
Thi thiên 82:6“Ta đã nói: các ngươi là elohim.”
Ở đây từ elohim được dùng cho các thẩm phán hoặc người có quyền xét xử.
Xuất hành 7:1YHWH nói với Môi-se:
“Ta đã lập ngươi làm elohim cho Pharaoh.”
Môi-se rõ ràng không phải Đức Chúa Trời, nhưng từ elohim vẫn được dùng cho ông.Trong Tân Ước, từ theos cũng được dùng cho các thần khác.
John 10:34-35-36“…Nếu (luật pháp) gọi những kẻ có lời Theos đến cùng là Theos
… sao ngươi nói ta lộng ngôn bởi ta nói ‘ta là con của Theos’ “
Ở đây từ được dùng cũng là theos.
Điều này cho thấy rằng Elohim và Theos là danh từ chỉ địa vị hoặc quyền lực, không phải lúc nào cũng chỉ riêng Đức Chúa Trời tối cao.Vì vậy khi một người được gọi là “theos” hoặc “elohim”, điều đó không tự động có nghĩa người đó là YHWH.
—
Kết luận
Khi đọc Kinh Thánh từ Tanakh đến các lời của Jesus, chúng ta thấy một bức tranh rất nhất quán:
Chỉ có một Đức Chúa Trời duy nhất: YHWH.Jesus xác nhận điều này.Ông phân biệt rõ mình với Cha.
Ông gọi Cha là Đức Chúa Trời duy nhất chân thật.
Những câu nói về “nên một” không nói về một bản thể thần linh, mà nói về sự hiệp nhất trong ý muốn và công việc — giống như sự hiệp nhất của các môn đồ.Và các từ như Elohim hay Theos trong Kinh Thánh cũng không phải lúc nào chỉ riêng Đức Chúa Trời.Khi đặt tất cả những điều này lại với nhau, chúng ta thấy rằng giáo lý Trinity không xuất phát trực tiếp từ Kinh Thánh, mà là một phát triển thần học xuất hiện muộn trong lịch sử.
Còn lời tuyên xưng ban đầu của Kinh Thánh vẫn rất rõ ràng:
“Hỡi Israel hãy nghe:YHWH Đức Chúa Trời chúng ta,YHWH là một.”
—