2 Yesus, 2 Khí, 2 tin mừng

HAI JESUS, HAI LINH KHÍ, HAI TIN MỪNG: CUỘC ĐỐI ĐẦU GIỮA PHAOLÔ VÀ CÁC SỨ ĐỒ RẤT LỚN

1. Chính Phaolô thừa nhận có một Jesus khác, một Linh Khí khác và một Tin Mừng khác

Trong 2 Cô-rinh-tô 11:4, Phaolô viết:

Vì nếu có người đến rao giảng một Jesus khác, người mà chúng tôi không rao giảng, hoặc các ngươi nhận một Linh Khí khác, cái mà các ngươi chưa nhận, hoặc một Tin Mừng khác, cái mà các ngươi chưa tiếp nhận, thì các ngươi lại dễ dàng chịu đựng điều đó.

Đây là một lời thú nhận đáng chú ý trong thư của Phaolô.

Ông không nói rằng những người kia hoàn toàn không rao giảng Jesus. Trái lại, họ cũng rao giảng Jesus, cũng nói đến Linh Khí và cũng truyền bá Tin Mừng.

Nhưng Phaolô khẳng định rằng Jesus, Linh Khí và Tin Mừng mà họ truyền đạt không giống với những gì ông đã rao giảng.

Như vậy, qua chính lời kể của Phaolô, chúng ta thấy sự tồn tại của ít nhất hai luồng giảng dạy khác nhau:

  • Jesus mà Phaolô rao giảng và Jesus mà những người khác rao giảng.
  • Linh Khí mà Phaolô truyền đạt và Linh Khí mà những người khác truyền đạt.
  • Tin Mừng của Phaolô và Tin Mừng của những người khác.

Điều cần nhấn mạnh là sự khác biệt này không phải do những người đời sau tự đặt ra. Chính Phaolô đã ghi nhận nó trong thư của mình.

Tuy nhiên, câu hỏi quan trọng nhất không phải là tại sao có hai luồng giảng dạy, mà là: Jesus nào mới đúng với Jesus đã thực sự sống, giảng dạy và được YHWH sai đến?

Không thể mặc nhiên cho rằng Jesus của Phaolô là đúng, còn Jesus mà những người khác rao giảng là sai, chỉ vì chúng ta đang đọc lời kể từ phía Phaolô.

2. Những người rao giảng khác Phaolô là ai?

Ngay sau khi nói đến một Jesus khác, một Linh Khí khác và một Tin Mừng khác, Phaolô viết:

2 Cô-rinh-tô 11:5:

Vì tôi cho rằng mình chẳng thua kém chút nào so với những sứ đồ rất lớn ấy.

Cụm từ Hy Lạp được sử dụng là τῶν ὑπερλίαν ἀποστόλων (tōn hyperlian apostolōn), nghĩa là những sứ đồ cực kỳ vượt trội, hay những sứ đồ rất lớn.

Điều đáng chú ý là Phaolô không đơn giản nói mình đang đối đầu với những người ngoại đạo hoặc những người không biết Jesus. Ông đang bảo vệ địa vị của mình trước những người được gọi là sứ đồ.

Đến 2 Cô-rinh-tô 12:11, ông tiếp tục khẳng định:

Vì tôi chẳng thua kém chút nào so với những sứ đồ rất lớn ấy, dù tôi chẳng là gì.

Tại sao Phaolô phải hai lần khẳng định mình không thua kém những sứ đồ này?

Điều đó cho thấy thẩm quyền sứ đồ của ông đang bị đặt trong sự so sánh với những người có địa vị hoặc uy tín đáng kể.

Dù bản văn không nêu đích danh các sứ đồ ấy, mạch văn cho thấy một cuộc tranh chấp về thẩm quyền giảng dạy Jesus.

Và nếu những người được gọi là sứ đồ rất lớn ấy chính là những người truyền bá Jesus khác mà Phaolô đề cập ở câu 4, thì vấn đề không còn là sự khác biệt giữa người tin và người không tin Jesus, mà là sự đối đầu giữa những người cùng tuyên bố rao giảng Jesus nhưng không cùng một giáo lý.

3. Những sứ đồ ấy là người Hebrew, người Israel, dòng dõi Abraham

Phaolô tiếp tục cung cấp những thông tin quan trọng về đối thủ của mình.

2 Cô-rinh-tô 11:22–23:

Họ là người Hebrew sao? Tôi cũng vậy. Họ là người Israel sao? Tôi cũng vậy. Họ là dòng dõi Abraham sao? Tôi cũng vậy. Họ là những người phục vụ Đấng xức dầu sao? Tôi nói như người mất trí: tôi còn hơn nữa.

Ở đây, Phaolô đưa ra bốn đặc điểm của những người mà ông đang so sánh với mình:

  1. Họ là người Hebrew.
  2. Họ là người Israel.
  3. Họ thuộc dòng dõi Abraham.
  4. Họ tuyên bố phục vụ Đấng xức dầu.

Đây không phải là những đặc điểm ngẫu nhiên.

Jesus là người Israel. Những môn đồ đầu tiên của ông cũng là người Israel. Việc rao giảng về Đấng xức dầu xuất phát từ bối cảnh giao ước giữa YHWH với Israel.

Những người đối đầu với Phaolô cũng mang căn tính ấy.

Đặc biệt, Phaolô không bác bỏ việc họ là người Hebrew, người Israel hay dòng dõi Abraham. Ông chỉ đáp lại rằng mình cũng như vậy.

Khi nói đến việc phục vụ Đấng xức dầu, Phaolô thậm chí còn tuyên bố mình hơn họ.

Nhưng điều này đặt ra một câu hỏi: Thẩm quyền rao giảng Jesus được xác định bằng việc một người tự tuyên bố mình vượt trội, hay bằng sự trung thành với những điều Jesus thực sự đã dạy?

Một người có thể tuyên bố mình phục vụ Đấng xức dầu, nhưng lời tuyên bố ấy tự nó không chứng minh rằng người ấy truyền đạt đúng giáo lý của Đấng xức dầu.

Nguyên tắc này phải được áp dụng cho cả các đối thủ của Phaolô lẫn chính Phaolô.

4. Ai mới là người rao giảng một Jesus khác?

Đây là câu hỏi cốt lõi.

Khi Phaolô nói những người khác rao giảng một Jesus khác, ông đã lấy Jesus mà mình rao giảng làm tiêu chuẩn để đánh giá họ.

Nhưng tại sao chúng ta phải lấy lời rao giảng của Phaolô làm tiêu chuẩn?

Trong Gioan 7:16, Jesus nói:

Giáo lý của tôi không phải của tôi, nhưng thuộc về Đấng đã sai tôi.

Trong Gioan 17:3, Jesus xác định Cha là Thiên Chúa chân thật duy nhất và chính ông là người được Cha sai đến.

Trong Gioan 14:15, Jesus gắn tình yêu dành cho ông với việc giữ các điều răn của ông.

Như vậy, muốn nhận biết Jesus thật, trước hết phải trở về với chính những lời giảng dạy của Jesus.

Không phải cứ một người sử dụng danh Jesus thì mọi điều người ấy giảng đều đương nhiên xuất phát từ Jesus.

Cũng không phải cứ một người tự xưng là sứ đồ thì người ấy có quyền thay đổi giáo lý của Jesus.

Nếu lời rao giảng của bất kỳ ai mâu thuẫn với lời Jesus, chúng ta phải xem xét sự mâu thuẫn ấy, thay vì mặc nhiên cho rằng Jesus cần được giải thích lại theo người rao giảng.

Bởi vậy, lời cáo buộc của Phaolô trong 2 Cô-rinh-tô 11:4 có thể được đặt ngược lại thành một câu hỏi dành cho chính ông:

Liệu những người kia đang rao giảng một Jesus khác với Phaolô, hay chính Phaolô đang rao giảng một Jesus khác với Jesus mà các môn đồ đầu tiên đã biết?

Câu hỏi này chưa thể được giải quyết chỉ bằng lời kể một phía của Phaolô.

5. Hai Linh Khí và hai Tin Mừng: Sự khác biệt không chỉ nằm ở danh xưng Jesus

Phaolô không dừng lại ở việc nói đến một Jesus khác.

Ông còn nói đến một Linh Khí khác và một Tin Mừng khác.

Điều này cho thấy cuộc tranh chấp mà ông mô tả liên quan đến cả hệ thống giảng dạy, chứ không đơn thuần là sự khác biệt trong cách gọi tên Jesus.

Theo Gioan 14:26, Linh Khí được Cha sai đến trong danh Jesus sẽ dạy dỗ và nhắc lại những điều Jesus đã nói.

Theo Gioan 16:13–14, Linh Khí của lẽ thật sẽ dẫn dắt vào lẽ thật và làm sáng tỏ những gì thuộc về Jesus.

Do đó, không thể chỉ dựa vào lời tuyên bố rằng mình có Linh Khí để xác nhận nguồn gốc của một giáo lý.

Giáo lý ấy phải được đối chiếu với lời Jesus.

Tương tự, Tin Mừng không thể được xác định chỉ bằng việc một người gọi điều mình giảng là Tin Mừng.

Chúng ta cần đặt câu hỏi: Tin Mừng đó có phù hợp với lời Jesus về Cha, về Vương quốc của Thiên Chúa, về các điều răn và về sự sống đời đời hay không?

Nếu có hai luồng giảng dạy khác nhau về những vấn đề căn bản ấy, thì việc xác định đâu là Tin Mừng thật phải dựa trên nội dung và nguồn gốc của giáo lý, chứ không dựa trên việc bên nào tự nhận mình có thẩm quyền cao hơn.

6. Phaolô không phải là người duy nhất có quyền xác định Tin Mừng thật

Một vấn đề đáng chú ý khác nằm ở cách Phaolô trình bày bản thân.

Trong 2 Cô-rinh-tô 11:5, ông cho rằng mình không thua kém các sứ đồ rất lớn.

Trong 11:23, ông cho rằng mình còn vượt trội hơn những người phục vụ Đấng xức dầu mà ông đang so sánh.

Trong 12:11, ông một lần nữa khẳng định mình không thua kém các sứ đồ ấy.

Như vậy, chúng ta đang đọc lời tự biện hộ của một người tham gia trực tiếp vào cuộc tranh chấp.

Đây là điều cần nhớ khi đánh giá những lời cáo buộc của ông.

Phaolô có thể cho rằng các đối thủ rao giảng sai. Nhưng lời đánh giá của Phaolô không tự động trở thành bằng chứng rằng các đối thủ thực sự đã xuyên tạc Jesus.

Muốn biết điều đó, chúng ta cần có nội dung giảng dạy của cả hai bên để đối chiếu.

Đáng tiếc, trong những câu đang xét, Phaolô không trình bày cụ thể Jesus mà những người kia rao giảng khác Jesus của ông ở điểm nào. Ông cũng không ghi lại đầy đủ nội dung Linh Khí và Tin Mừng mà họ truyền đạt.

Vì thế, những câu này chứng minh có sự tranh chấp giáo lý, nhưng chưa đủ để xác định bên nào trung thành hơn với Jesus lịch sử.

7. Kết luận: Hãy trở về với lời Jesus, thay vì mặc nhiên đứng về phía Phaolô

2 Cô-rinh-tô 11:4–5, 22–23 và 12:11 cho thấy một thực tế quan trọng: ngay trong thời kỳ đầu của phong trào tin Jesus, đã có những luồng rao giảng mà Phaolô xem là khác biệt và không thể hòa hợp với lời giảng của mình.

Những người mà ông đối đầu có căn tính Israel, tuyên bố phục vụ Đấng xức dầu và được đặt trong một cuộc tranh luận về thẩm quyền sứ đồ.

Điều đó khiến chúng ta phải nghiêm túc xem xét nguồn gốc của những giáo lý được truyền lại dưới danh Jesus.

Điều có thể khẳng định là Phaolô không thể vừa là một bên trong cuộc tranh chấp, vừa mặc nhiên được xem là tiêu chuẩn cuối cùng để phân định bên nào đúng.

Nếu Jesus là người được YHWH sai đến, thì giáo lý của Jesus phải được xem xét từ chính những lời ông đã truyền dạy.

Nếu Linh Khí của lẽ thật nhắc lại và làm sáng tỏ lời Jesus, thì một giáo lý tự nhận đến từ Linh Khí cũng phải được kiểm tra bằng lời Jesus.

Nếu Tin Mừng thật đến từ YHWH qua Đấng mà Ngài sai đến, thì không ai có quyền lấy danh nghĩa sứ đồ để đặt lời giảng của mình cao hơn lời của Đấng được sai.

Vấn đề không phải là chọn Jesus của Phaolô hay Jesus của những người đối đầu với Phaolô chỉ dựa trên lời tự nhận của họ. Vấn đề là nhận biết Jesus thật qua những điều chính Jesus đã nói và đã làm.

Và chính từ tiêu chuẩn ấy, chúng ta mới có thể tiếp tục xem xét: Ai đã trung thành với giáo lý của Jesus, và ai đã rao giảng một Jesus khác?

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.