NHO – ÉP NHO
1. Israel — cây nho của YHWH
Trong Thi thiên 80:8–9:
“Ngài đã đem một cây nho ra khỏi Ai Cập
Ngài đã đuổi các dân và trồng nó
Ngài đã dọn chỗ trước mặt nó
Nó bén rễ và đầy dẫy đất”
Israel được ví như:
- cây nho được nhổ khỏi Ai Cập,
- được YHWH trồng vào đất hứa,
- được chăm sóc và bảo vệ.
Trong Ê-sai 5:1–2:
“Người yêu dấu của tôi có một vườn nho trên đồi màu mỡ
Người đào nó lên, nhặt đá đi, và trồng trong đó giống nho tốt
Người xây một tháp giữa nó, cũng đục một bồn ép nho trong đó
Người mong nó sinh nho tốt, nhưng nó sinh nho dại”
Rồi Ê-sai giải thích rõ ở câu 7:
“Vì vườn nho của YHWH vạn quân là nhà Israel”
Đây là điểm cực kỳ quan trọng.
Israel không phải cây nho bình thường.
Israel là cây nho được chính YHWH trồng
nhưng lại sinh nho dại.
2. Khi cây nho bị đạp
Ban đầu:
- nho tượng trưng cho sự sống,
- sự vui mừng
Nhưng rồi hình ảnh ấy chuyển hướng.
Trong Ê-sai 63:1–3 xuất hiện cảnh tượng đáng sợ:
“Ai là Đấng này đến từ Ê-đôm (nghĩa là: đỏ)
từ Bốt-ra với y phục đỏ rực này?
…
Vì sao y phục ngươi đỏ
và áo quần ngươi như người đạp trong bàn ép nho?”
Rồi nhân vật ấy đáp:
“Ta đã đạp bàn ép nho một mình
và từ các dân không có ai với Ta
Ta đã đạp chúng trong cơn giận Ta
và giày đạp chúng trong cơn thịnh nộ Ta
máu của chúng bắn tung lên áo Ta
và toàn bộ y phục Ta đã bị nhuộm”
Ban đầu nhìn giống:
- người đạp nho,
- áo bị nước nho bắn lên.
Nhưng càng đọc càng thấy: đó không còn là nước nho nữa.
→ Đó là hình ảnh của sự phán xét.
Điều đáng chú ý là:
người đạp nho không phải dân Ê-đôm,
mà là chính YHWH trong hình tượng chiến binh thần thượng.
Còn “nho” là gì?
Bề mặt văn mạch nói:
- các dân bị phán xét.
Nhưng nếu nối toàn bộ motif Kinh Thánh, thì có một lớp nghĩa rất sâu:
Israel chính là cây nho.
Và khi cây nho sinh “nho dại”, thì chính cây nho ấy bị giày đạp.
Điều này đã được báo trước trong:
- Ê-sai 5,
- Giê-rê-mi 2:21,
- Ô-sê 10:1.
Giê-rê-mi 2:21:
“Ta đã trồng ngươi là cây nho tốt hoàn toàn là giống thật
Vậy sao ngươi biến thành dây nho lạ đối với Ta?”
Cho nên: “ép nho” không còn là hình ảnh mùa gặt vui vẻ nữa,
mà trở thành:
- sự nghiền nát,
- sự phán xét,
- cơn thịnh nộ.
3. Jesus — cây nho thật
Trong Giăng 15:1–5, Jesus nói:
“Ta là cây nho thật, Cha Ta là người trồng nho”
Rồi tiếp:
“Ta là cây nho, các ngươi là nhánh
Ai ở trong Ta và Ta trong người ấy thì sinh nhiều trái
vì ngoài Ta các ngươi không thể làm gì được”
Đây không phải hình ảnh ngẫu nhiên.
Tanakh đã dùng “cây nho” cho Israel hàng trăm năm.
Nhưng:
- Israel thất bại,
- sinh nho dại,
- bị xét xử.
Và rồi Jesus xuất hiện nói:
“Ta là cây nho thật”
Không phải:
- một cây nho khác hoàn toàn,
- mà là cây nho trung tín, ra từ đất Israel,
- cây nho làm trọn điều Israel đã không làm được.
Rồi ông nói:
“Các ngươi là nhánh”
Tức:
- muốn có sự sống,
- phải ở trong cây nho ấy.
Điều rất thú vị là: hình ảnh “trái” tiếp tục xuất hiện.
Nếu nhánh: không sinh trái, sẽ bị cắt đi.
Giăng 15:6:
“Nếu ai không ở trong Ta
thì bị quăng ra ngoài như nhánh và khô đi
người ta gom lại, quăng vào lửa, và nó bị cháy”
4. Máy ép nho trong Khải Huyền
Đến Khải Huyền 14:18–20, hình ảnh này đạt đến đỉnh điểm.
“Hãy vung lưỡi hái bén của ngươi
và hái các chùm nho của đất
vì nho của nó đã chín rồi”
Rồi:
“Thiên sứ quăng lưỡi hái mình xuống đất
hái nho của đất
và ném vào máy ép lớn của cơn thịnh nộ của Thần”
Và tiếp:
“Máy ép được đạp ngoài thành
và máu từ máy ép chảy ra”
Đây là sự nối tiếp trực tiếp của Ê-sai 63.
Nhưng lúc này:
không chỉ một dân tộc,
mà toàn bộ “nho của đất”.
Hình ảnh cực kỳ mạnh:
- cây nho từng tượng trưng cho dân của YHWH,
- nho từng tượng trưng cho phước lành,
- rượu nho từng tượng trưng cho niềm vui.
Nhưng cuối cùng:
-
- nho bị ép,
- máu chảy ra,
- máy ép trở thành nơi phán xét.
5. Một motif xuyên suốt
Từ đầu đến cuối Kinh Thánh, “nho” không chỉ là một cái cây.
Đó là hình ảnh của:
- dân sự,
- kết quả đời sống,
- sự trung tín,
- hoặc sự phản nghịch.
Có hai kết cục cho cây nho:
- sinh trái tốt,
hoặc - bị ném vào bàn ép.
Và xuyên suốt motif ấy, YHWH luôn là:
- Đấng trồng nho,
- Đấng chăm sóc,
- Đấng tìm trái,
- và cuối cùng cũng là Đấng đạp bàn ép nho.
_chatgpt_