SAUL VÀ PAUL
HAI NGƯỜI BÊN-GIA-MIN MANG CÙNG MỘT CÁI TÊN
Khi đặt Saul, vị vua đầu tiên của Israel, bên cạnh Saul/Paul trong Công vụ, có một chuỗi chi tiết tương đồng khá đáng chú ý.
1. CÙNG TÊN SAUL — CÙNG CHI PHÁI BENJAMIN
Saul trong Cựu Ước là người Benjamin:
“Có một người thuộc về Benjamin, tên là Kish… Người có một con trai tên là Saul.” — 1 Samuel 9:1–2
Paul cũng mang tên Saul và cũng tự nhận mình thuộc chi phái Benjamin:
“chịu cắt bì ngày thứ tám, thuộc dân Israel, chi phái Benjamin, người Hebrew bởi người Hebrew.”
— Philippians 3:5
Công vụ cho biết tên tiếng Do Thái của Paul chính là Saul, Paulos/Paulus là tên Hy-La/Roman
“Bấy giờ Saul, cũng có tên là Paul…”
— Acts 13:9
2. LẦN XUẤT HIỆN ĐẦU TIÊN: CẢ HAI ĐỀU ĐỨNG SAU MỘT THỨ GÌ ĐÓ
Khi Saul được chọn làm vua và dân chúng tìm ông, họ không thấy ông đâu.
YHWH phán:
“Kìa, người ẩn mình trong đống hành lý.”
— 1 Samuel 10:22
Saul xuất hiện trước toàn dân từ phía sau đồ đạc/hành lý.
Một hình ảnh khá thú vị xuất hiện khi Saul/Paul lần đầu được Công vụ giới thiệu trong biến cố Stephen bị giết:
“Các nhân chứng để áo mình nơi chân một người trẻ tuổi tên là Saul.”
— Acts 7:58
Ở trường hợp đầu, Saul được tìm thấy giữa/đằng sau hành lý.
Ở trường hợp sau, Saul xuất hiện với quần áo của những kẻ ném đá Stephen được đặt dưới chân mình.
3. CẢ HAI ĐỀU LÀ NGƯỜI “ĐƯỢC CHỌN”
Saul được chọn để lãnh đạo Israel:
“Ngươi có thấy người mà YHWH đã chọn không? Trong cả dân sự chẳng có ai giống như người.”
— 1 Samuel 10:24
Saul/Paul cũng được mô tả bằng ngôn ngữ “được chọn”:
“Hãy đi, vì người này là khí cụ Ta đã chọn, để mang danh Ta trước các dân ngoại, các vua và con cái Israel.”
— Acts 9:15
Do đó, cả hai câu chuyện đều không bắt đầu bằng một người vô danh tự mình giành lấy địa vị.
Cả hai Saul đều được “chọn” cho một nhiệm vụ liên quan đến dân.
Nhưng điều đáng khảo sát không chỉ là họ được chọn thế nào, mà là họ đã làm gì sau khi được chọn.
4. KHÍ CỦA YHWH ĐẾN TRÊN SAUL — RỒI RỜI KHỎI ÔNG
Ban đầu, Saul nhận Khí của Đức Chúa Trời:
“Khí của YHWH sẽ đến trên ngươi cách quyền năng… và ngươi sẽ biến thành một người khác.”
— 1 Samuel 10:6
Nhưng câu chuyện Saul không dừng ở đó.
Sau sự bất tuân của ông:
“Bấy giờ Khí của YHWH lìa khỏi Saul, và một ác linh từ YHWH làm ông kinh hãi.”
— 1 Samuel 16:14
Đây là bước ngoặt lớn của Saul:
được chọn → nhận Khí → bất tuân → Khí YHWH lìa khỏi → ác linh khuấy nhiễu.
Ananias đặt tay trên Saul:
Hỡi anh Saul, Chúa là Jesus… đã sai tôi đến, để anh được sáng mắt lại và được đầy Thánh Linh…Lập tức có vật gì như vảy từ mắt người rơi xuống, người lại thấy được; rồi đứng dậy và chịu dìm.
— Acts 9:17-18
Paul nói có một “cái dằm” và một sứ giả của Satan đánh mình
“Và để tôi không tự cao vì sự lớn lao của những sự mặc khải, đã ban cho tôi một cái dằm trong xác thịt, một sứ giả của Satan để đánh tôi, hầu cho tôi không tự cao.” 2 Corinthians 12:7–9
Một hình ảnh tương đồng đáng chú ý:
Saul — nhận Khí → về sau bị ác linh hành hạ.
Paul — được đầy Thánh Linh → về sau nói mình bị “sứ giả của Satan” đánh.
Cả hai đều có trải nghiệm được mô tả liên quan đến Khí của Đức Chúa Trời, rồi trong câu chuyện của mình lại xuất hiện một thực thể thuộc phía tà ác gây đau đớn/khuấy nhiễu.
5. SAUL BẤT TUÂN NHƯNG VẪN KHẲNG ĐỊNH MÌNH ĐÃ VÂNG LỜI
1 Samuel 15 cho thấy một đặc điểm đáng chú ý của Saul.
YHWH truyền lệnh, nhưng Saul không thực hiện trọn vẹn:
“Nhưng Saul và dân sự tha Agag, cùng những con tốt nhất trong bầy chiên, bầy bò… không muốn diệt chúng.”
— 1 Samuel 15:9
Thế nhưng khi gặp Samuel, Saul nói:
“Nguyện YHWH ban phước cho ông! Tôi đã thực hiện lời của YHWH.”
— 1 Samuel 15:13
Samuel lập tức hỏi:
“Vậy tiếng chiên kêu đến tai tôi và tiếng bò rống mà tôi nghe đó là gì?”
— 1 Samuel 15:14
Saul vừa không làm đúng mệnh lệnh, vừa tuyên bố rằng: “Tôi đã thực hiện lời YHWH.”
Samuel kết luận:
“Vâng lời tốt hơn sinh tế.”
— 1 Samuel 15:22
Và:
“Bởi vì ngươi đã từ bỏ lời của YHWH, Ngài cũng từ bỏ ngươi, không cho ngươi làm vua nữa.”
— 1 Samuel 15:23
Đây là một trong những nét quan trọng nhất để hiểu nhân vật Saul: được chọn không đồng nghĩa với việc mọi hành động về sau của người được chọn đều đúng.
Paul tự khẳng định mình đang phụng sự/vâng phục Đức Chúa Trời
Đáng chú ý nhất là Acts 24:14. Paul tự biện hộ:
“Tôi phụng sự Đức Chúa Trời của tổ phụ chúng tôi, tin mọi điều đã chép trong Luật pháp và các Tiên tri.”
Acts 25:8 còn mạnh hơn:
“Tôi chẳng phạm tội gì nghịch với Luật pháp của người Do Thái, nghịch với Đền Thờ, hay nghịch với Caesar.”
“Vậy thì chúng ta bởi đức tin mà hủy bỏ Luật pháp sao? Chẳng hề như vậy! Trái lại, chúng ta làm cho Luật pháp được vững bền.”
— Romans 3:31
Và:
“Luật pháp là thánh, điều răn cũng là thánh, công chính và tốt lành.”
— Romans 7:12
Nhưng hành động và lời nói của ông thì lại không tuân thủ Torah:
“Trong Christ Jesus, cắt bì hay không cắt bì đều không có hiệu lực gì…” — Galatians 5:6
“Người này tin mình có thể ăn mọi thứ, còn người yếu chỉ ăn rau.” — Romans 14:2
“Anh em giữ ngày, tháng, mùa và năm. Tôi lo cho anh em…” — Galatians 4:10–11
“Nhưng bây giờ chúng ta đã được giải thoát khỏi Luật pháp” — Romans 7:6
Vì vậy, giữa lời Paul khẳng định về Luật pháp và cách ông giải thích cắt bì, thức ăn, ngày tháng và địa vị của Luật pháp tồn tại một sự khác biệt lớn.
Sự tương đồng đáng chú ý ở đây là:
Saul thứ nhất khẳng định mình đã vâng lời YHWH — Samuel yêu cầu nhìn vào việc ông thực sự đã làm.
Saul thứ hai khẳng định mình tin Luật pháp và không phạm nghịch Luật pháp — nhưng những lời dạy của ông lại sai lệch với chính Torah.
6. SAUL TRỞ THÀNH KẺ BẮT BỚ NGƯỜI ĐƯỢC ĐỨC CHÚA TRỜI XỨC DẦU
Sau khi David được Samuel xức dầu:
“Samuel lấy sừng dầu, xức cho người ở giữa các anh em mình; từ ngày đó trở đi, Khí của YHWH đến trên David.”
— 1 Samuel 16:13
Từ đây hình thành một nghịch cảnh:
người từng được chọn lại bắt bớ người đang được YHWH xức dầu.
“Saul tìm cách ghim David vào tường bằng cây giáo.”
— 1 Samuel 19:10
Saul/Paul cũng được giới thiệu trong vai trò một kẻ bắt bớ những người thuộc về Jesus:
“Còn Saul tàn phá hội chúng, xông vào từng nhà, lôi cả đàn ông lẫn đàn bà mà bỏ tù.” — Acts 8:3
Và:
“Saul vẫn còn thở ra những lời đe dọa và giết chóc đối với các môn đồ của Chúa…”
— Acts 9:1
Ở đây sự tương đồng trở nên rõ hơn:
Saul con Kish bắt bớ David — người được YHWH xức dầu.
Saul/Paul bắt bớ những người thuộc về Jesus — người xức dầu của Đức Chúa Trời.
8. SAUL CHỐNG “CON TRAI CỦA YISHAI” — NHƯNG CON TRAI SAUL LẠI KẾT ƯỚC VỚI NGƯỜI ẤY
Saul nhiều lần gọi David là “con trai Yishai”:
“Hễ con trai Yishai còn sống trên đất thì ngươi và vương quốc ngươi sẽ không được vững lập.”
— 1 Samuel 20:31
Saul muốn Jonathan đứng về phía mình chống David. Ông không quan tâm vương quốc của thiên chúa, chỉ quan tâm đến quyền lực của chính mình.
Nhưng điều xảy ra lại hoàn toàn ngược lại.
Jonathan, con trai Saul, yêu mến David:
“Linh hồn Jonathan gắn bó với linh hồn David, và Jonathan yêu người như chính mình.”
— 1 Samuel 18:1
Không những vậy:
“Jonathan lập giao ước với David vì người yêu David như chính mình.”
— 1 Samuel 18:3
Như vậy xuất hiện một nghịch lý rất đẹp: Saul không thể ngăn Jonathan gắn bó với David.
Hình ảnh lúa và cỏ lùng bài trước mình đã nói rồi. Con cái của Phaolo và con cái của Giesu vẫn liên kết và yêu quý nhau.
9. PAUL LÀM MÙ BAR-JESUS — “CON CỦA JESUS”
Một chi tiết khác rất đáng chú ý nằm ở Acts 13.
Paul gặp một người tên:
“một người Do Thái, thuật sĩ và tiên tri giả, tên là Bar-Jesus.”
— Acts 13:6
Tên Bar-Jesus theo nghĩa chữ là:
Bar = con trai của
Jesus/Yeshua = Jesus/Joshua
→ Bar-Jesus = “con trai của Jesus/Yeshua.”
Ngay sau đó văn bản đặc biệt chuyển cách gọi:
“Nhưng Saul, cũng gọi là Paul, đầy Khí Thánh, nhìn thẳng vào hắn…”
— Acts 13:9
Rồi Paul tuyên bố:
“Nầy, tay Chúa ở trên ngươi; ngươi sẽ bị mù, không thấy mặt trời trong một thời gian.”
— Acts 13:11
Và người ấy lập tức bị tối mắt.
Đây là một sự chơi chữ/tương phản đáng chú ý nếu đọc theo tên:
Saul → Paul làm cho một người mang tên “con của Jesus” bị mù.
10. KẾT CỤC CỦA SAUL: ĐẦU VÀ THÂN BỊ PHÂN LY
Kết thúc của Saul trong Cựu Ước rất bi thảm.
Sau khi Saul chết:
“Chúng chặt đầu người, lột binh giáp người…”
— 1 Samuel 31:9
Sau đó:
“Chúng treo thân thể người trên tường Beth-shan.”
— 1 Samuel 31:10
Như vậy Saul thực sự chết trong tình trạng thi thể bị làm nhục và không còn nguyên vẹn: đầu bị chặt khỏi thân.
Truyền thống Kitô giáo cổ cho rằng Paul bị xử tử tại Rome, thường được truyền lại là bị chém đầu. Nếu sử dụng truyền thống này thì có thể đặt cạnh Saul:
Saul — bị chặt đầu sau khi chết.
Paul — theo truyền thống, chết bằng hình phạt chém đầu.
Nhưng đây chỉ là tương đồng dựa trên truyền thống ngoài Kinh Thánh, không thể xếp ngang với những điểm có câu Kinh Thánh trực tiếp.
HAI SAUL — MỘT CHUỖI TƯƠNG ĐỒNG ĐÁNG CHÚ Ý
Đặt hai nhân vật cạnh nhau, ta có một chuỗi:
Saul vua
- tên Saul
- thuộc Benjamin
- được Đức Chúa Trời chọn
- lần đầu ra trước dân được tìm thấy giữa hành lý
- được giao nhiệm vụ lãnh đạo dân
- nhận Khí của Đức Chúa Trời
- về sau bất tuân
- bắt bớ David, người được YHWH xức dầu
- chống lại “con trai Yishai”
- Khí YHWH rời khỏi ông
- ác linh khuấy nhiễu ông
- cuối cùng đầu bị tách khỏi thân
Saul/Paul
- tên Saul
- thuộc Benjamin
- được gọi là người được chọn
- lần đầu xuất hiện trong biến cố Stephen với áo của những kẻ ném đá đặt dưới chân
- được giao nhiệm vụ liên quan đến các dân
- bắt bớ những người thuộc về Jesus Xức Dầu
- sau này gặp một người tên Bar-Jesus — “con của Jesus/Yeshua”, khiến Bar-Jesus bị mù
- theo truyền thống ngoài Kinh Thánh, cuối cùng bị chém đầu
Điều đáng suy nghĩ nhất từ câu chuyện Saul thứ nhất có lẽ chính là lời Samuel:
“Vâng lời tốt hơn sinh tế.”
— 1 Samuel 15:22
Bởi trong Kinh Thánh, việc một người được chọn chưa bao giờ tự nó là bằng chứng rằng mọi lời nói và mọi hành động về sau của người ấy đều đến từ Đức Chúa Trời.