“Thử”: Khi nào là vô tín, khi nào không?
Nhiều người cho rằng hễ “thử Đức Chúa Trời” là sai. Tuy nhiên, nếu khảo sát nguyên ngữ Hê-bơ-rơ, sẽ thấy vấn đề không đơn giản như vậy.
Động từ נָסָה (nāsāh) có nghĩa cơ bản là “thử, kiểm nghiệm, đặt vào phép thử.” Chính một động từ này được dùng trong cả những trường hợp bị cấm lẫn những trường hợp Đức Chúa Trời chấp nhận. Vì vậy, điều quyết định không phải là bản thân từ נָסָה, mà là bối cảnh và tấm lòng của con người.
1. Ma-sa – thử Đức Chúa Trời trong sự vô tín
Lần đầu tiên “thử Đức Chúa Trời” xuất hiện là tại Ma-sa.
Dân Israel vừa chứng kiến hàng loạt phép lạ: mười tai họa tại Ai Cập, Biển Đỏ rẽ đôi, ma-na từ trời… Thế nhưng khi thiếu nước, họ lập tức oán trách Môi-se và nghi ngờ Đức Chúa Trời.
“Tại sao các ngươi thử YHWH?” (Xuất Ê-díp-tô Ký 17:2)
Sau đó Môi-se đặt tên nơi ấy là Ma-sa (“Thử”), vì:
“…họ đã thử YHWH, rằng: ‘YHWH có ở giữa chúng ta hay không?'” (Xuất Ê-díp-tô Ký 17:7)
Ở đây, נָסָה không phải là tìm kiếm sự hướng dẫn hay xác nhận, mà là đòi Đức Chúa Trời phải chứng minh chính mình, sau khi Ngài đã nhiều lần bày tỏ quyền năng. Đó là sự vô tín đi kèm với thái độ tiêu cực, oán trách và nổi loạn.
2. Luật cấm: “Đừng thử YHWH như tại Ma-sa”
Sau này, Môi-se nhắc lại:
“Các ngươi không được thử YHWH Đức Chúa Trời mình như đã thử Ngài tại Ma-sa.” (Phục Truyền Luật Lệ Ký 6:16)
Điều đáng chú ý là câu này không cấm mọi hình thức “thử”, mà cấm “như tại Ma-sa.”
“Chớ cứng lòng như tại Mê-ri-ba, như trong ngày Ma-sa trong đồng vắng, là nơi tổ phụ các ngươi thử Ta…” _Thi Thiên 95:8–9
Nói cách khác, điều bị cấm là:
- nghi ngờ sự hiện diện của Đức Chúa Trời
- cứng lòng, đòi Ngài phải chứng minh
- oán trách và phản nghịch dù đã từng nhận được sự che chở bởi quyền năng của Ngài.
Chính câu “như tại Ma-sa” là chìa khóa để hiểu điều luật này.
3. Ghê-đê-ôn – xin dấu lạ
Khi Đức Chúa Trời kêu gọi Ghê-đê-ôn giải cứu Israel, ông xin hai dấu lạ liên tiếp bằng bộ lông chiên (Các Quan Xét 6:36–40).
Ông không nói: “Đức Chúa Trời có ở cùng chúng ta hay không?”
Cũng không trách móc hay chống nghịch.
Việc xin 2 dấu lạ ở đây là một cách ông hỏi ý kiến Ngài:
36 Nếu Chúa muốn dùng tay tôi giải cứu Y-sơ-ra-ên, y như lời Chúa đã phán, thì…
39 “Xin cơn giận Ngài đừng nổi phừng cùng con; xin để con chỉ thử một lần nữa với bộ lông chiên.”
Đức Chúa Trời không quở trách, mà đáp lại cả hai lần xin dấu của Ghê-đê-ôn. Vì ông không thử Chúa, không cứng lòng, không nghi ngờ, oán trách, nhưng chỉ muốn biết chắc chắn điều mà Đức Chúa Trời muốn.
4. A-cha – Đức Chúa Trời bảo “hãy xin dấu”, nhưng ông từ chối
Trường hợp của vua A-cha lại càng đặc biệt.
Khi Giu-đa bị đe dọa bởi liên minh A-ram và Israel, Đức Chúa Trời chủ động phán:
“Hãy xin cho mình một dấu từ YHWH Đức Chúa Trời của ngươi…” (Ê-sai 7:11)
Nhưng A-cha đáp:
“Tôi sẽ không xin, cũng sẽ không thử YHWH.” (Ê-sai 7:12)
Từ “thử” ở đây vẫn là נָסָה.
Thoạt nghe, câu trả lời có vẻ rất kính sợ. Nhưng ngay sau đó Ê-sai quở trách:
“Các ngươi còn làm mệt Đức Chúa Trời của ta sao?” (Ê-sai 7:13)
Vì sao?
Vì ông nhầm lẫn việc xin dấu với việc thử Đức Chúa Trời?
Vì Đức Chúa Trời bảo ông xin, nhưng ông lại từ chối?
Hay vì ông đã không còn đặt lòng tin nơi lời phán của Đức Chúa Trời?
Kết luận
Điều luật trong Phục Truyền không nói:
“Đừng bao giờ xin dấu.”
mà nói:
“Đừng thử YHWH như tại Ma-sa.”
Trong khi đó, Kinh Thánh vẫn ghi lại những trường hợp Đức Chúa Trời đáp lời khi con người xin dấu, và thậm chí có trường hợp chính Ngài chủ động bảo con người xin dấu.
Vì vậy, câu hỏi không còn là: “Có được xin dấu hay không?”
Mà là: “Ta đang xin dấu với thái độ giống Ma-sa, hay đang tìm kiếm để biết và vâng theo ý muốn của Đức Chúa Trời?”