Trong sách Hô-sê, YHWH biến chính gia đình của ngôn sứ thành một dấu hiệu sống cho Israel.

Ba đứa trẻ trong Hô-sê 1 mang ba cái tên rất nặng:

• Jezreel / Gít-rê-ên: ĐCT gieo

• Lo-Ruhamah: Không được thương xót

• Lo-Ammi: Không phải dân Ta

Ba cái tên ấy mở ra cả câu chuyện: Israel bị xét xử, bị rút lại lòng thương xót, bị gọi là “không phải dân Ta”. Nhưng sau đó, chính các tên ấy lại được đảo ngược thành lời phục hồi giao ước.

—

Đứa con đầu được nói rõ là con trai của Hô-sê:

> “Nàng thụ thai và sinh cho ông một con trai. YHWH phán với ông: Hãy đặt tên nó là Jezreel…”

— Hô-sê 1:3–4

Jezreel là một thung lũng quan trọng ở Israel phía Bắc, nơi gắn với máu đổ, tranh quyền, đảo chính, và đặc biệt là câu chuyện nhà Yehu / Jehu (1 Vua 21, 2 Vua 9).

Yehu từng được dùng để đánh đổ nhà Ahab, nhưng nhà Yehu không thật sự quay về với Torah của YHWH. Họ diệt nhà Ahab, nhưng vẫn giữ tội thờ bê vàng của Jeroboam.

2 Các Vua 10:28–29

“Như vậy Yehu diệt Baal khỏi Israel.

Song Yehu không lìa khỏi các tội của Jeroboam, con trai Nebat, là tội đã khiến Israel phạm tội, tức là các con bê vàng ở Bethel và ở Dan.”

Bởi vậy YHWH phán:

> “Vì còn ít lâu nữa, Ta sẽ phạt nhà Yehu về máu của Jezreel, và Ta sẽ chấm dứt vương quốc nhà Israel.”

— Hô-sê 1:4

Ở đây, “máu của Jezreel” là nói về những người ở Jezreel phải chết vì sự dẫn dắt sai lầm của Yehu.

Rồi câu sau nói:

> “Trong ngày ấy, Ta sẽ bẻ gãy cung của Israel trong thung lũng Jezreel.”

— Hô-sê 1:5

Cung tượng trưng cho sức mạnh quân sự. YHWH báo trước rằng sức mạnh của Israel phía Bắc sẽ bị bẻ gãy. Nhà Yehu sẽ chấm dứt. Rồi sau đó cả vương quốc Israel phía Bắc cũng đi đến sụp đổ.

Vậy tên Jezreel lúc đầu có nghĩa là:

> Nơi từng đổ máu sẽ trở thành nơi YHWH đòi lại máu.

Nơi từng biểu lộ quyền lực Israel sẽ trở thành nơi YHWH bẻ gãy sức mạnh Israel.

—

Đứa trẻ thứ hai là con gái:

> “Nàng lại thụ thai và sinh một con gái. Ngài phán với ông: Hãy đặt tên nó là Lo-Ruhamah, vì Ta sẽ không còn thương xót nhà Israel nữa…”

— Hô-sê 1:6

Ruhamah đến từ gốc r-ḥ-m, liên quan đến lòng thương xót, lòng trắc ẩn, tình thương sâu như từ lòng mẹ.

Thêm Lo phía trước nghĩa là “không”.

Vậy Lo-Ruhamah nghĩa là: Không được thương xót.

Đây là lời rất nặng. Không phải vì YHWH vốn không thương xót, mà vì Israel đã đi quá xa trong sự phản bội giao ước: thờ Baal, thờ bê vàng, pha trộn sự thờ phượng YHWH với thần khác, sống bất công và gian dâm thuộc linh.

Có một chi tiết đáng chú ý: với Jezreel, bản văn nói “nàng sinh cho ông một con trai”. Nhưng với Lo-Ruhamah và Lo-Ammi, bản văn chỉ nói “nàng thụ thai và sinh…” mà không lặp lại “cho ông”.

Vì vậy có người cho rằng hai đứa sau có thể không phải con ruột của Hô-sê, và điều ấy càng làm mạnh hình ảnh: gia đình Hô-sê phản chiếu tình trạng Israel — một người vợ bất trung, những đứa con mang dấu nghi vấn, giống như Israel không còn sống trong sự trung tín với YHWH.

Không thể khẳng định tuyệt đối từ một chi tiết nhỏ, nhưng khả năng ấy hợp với thông điệp của sách: Israel đã làm đứt gãy tư cách giao ước của mình.

—

Đứa trẻ thứ ba được đặt tên là Lo-Ammi:

> “Hãy đặt tên nó là Lo-Ammi, vì các ngươi không phải dân Ta, và Ta không là của các ngươi.”

— Hô-sê 1:9

Ammi nghĩa là dân Ta.

Lo-Ammi nghĩa là: Không phải dân Ta.

Đây là sự đảo ngược trực tiếp của công thức giao ước:

> “Ta sẽ là Thần của các ngươi, và các ngươi sẽ là dân Ta.”

Nhưng ở Hô-sê 1:9, YHWH nói ngược lại:

> “Các ngươi không phải dân Ta, và Ta không là của các ngươi.”

Đây không phải là YHWH quên giao ước với Israel. Mà là Israel đã sống như thể họ không phải dân giao ước: họ nhận danh YHWH, nhưng đi theo Baal; họ nói “YHWH hằng sống”, nhưng thờ phượng tại những nơi đã bị làm ô uế.

—

Hô-sê 4:15 nói:

> “Hỡi Israel, dù ngươi hành dâm, Judah chớ mắc tội, đừng đến Gilgal, đừng lên Beth-aven, cũng đừng thề rằng: YHWH hằng sống.”

Ba tên này rất quan trọng.

Gilgal từng là nơi có ký ức thánh: Israel vào đất hứa, cắt bì, bắt đầu đời sống trong đất. Nhưng đến thời Hô-sê, Gilgal đã thành nơi thờ phượng sai lệch.

Bethel nghĩa là: Nhà của ĐCT.

Nhưng Hô-sê cố ý gọi nó là Beth-aven, nghĩa là: Nhà của hư không / gian ác / giả dối.

Đau ở chỗ: nơi mang tên “Nhà của ĐCT” lại trở thành nơi thờ bê vàng. Tên thì thánh, nhưng nội dung đã sai.

Vì vậy YHWH không nhận kiểu thờ phượng pha trộn ấy. Họ vừa đi đến Beth-aven, vừa thề “YHWH hằng sống”. Tức là miệng vẫn gọi YHWH, nhưng đường lối thì phản Torah.

Đây là bối cảnh làm cho các tên Lo-Ruhamah và Lo-Ammi trở nên hợp lý: Israel không chỉ phạm lỗi đạo đức, mà đang phá giao ước ngay trong sự thờ phượng.

—

Điều đẹp nhất là Hô-sê không dừng ở phán xét.

Sau khi nói “không được thương xót” và “không phải dân Ta”, YHWH lại phán:

> “Số con cái Israel sẽ như cát biển, không thể lường, không thể đếm. Và tại nơi đã nói với chúng rằng: Các ngươi không phải dân Ta, thì sẽ nói với chúng rằng: Các ngươi là con của ĐCT hằng sống.”

— Hô-sê 1:10

Tức là Lo-Ammi được đảo ngược.

Từ “không phải dân Ta” trở thành “con của ĐCT hằng sống”.

Rồi Hô-sê 2:23 nói rõ hơn:

> “Ta sẽ gieo nó cho Ta trong đất;

Ta sẽ thương xót Lo-Ruhamah;

Ta sẽ nói với Lo-Ammi rằng: Ngươi là dân Ta;

và nó sẽ nói: Ngài là Thần của con.”

Ở đây cả ba tên đều được chữa lành:

Jezreel — được gieo – đổ máu YHWH gieo lại dân Ngài

Lo-Ruhamah — không được thương xót được thương xót

Lo-Ammi — không phải dân Ta dân Ta

Vậy Hô-sê không dạy rằng YHWH bỏ Israel vĩnh viễn. Ngược lại, sách này cho thấy: YHWH phán xét thật, nhưng giao ước của Ngài vẫn hướng đến phục hồi.

—

Hô-sê 1:11 nói:

> “Con cái Judah và con cái Israel sẽ được nhóm lại cùng nhau; chúng sẽ lập cho mình một đầu duy nhất, và sẽ đi lên khỏi đất; vì ngày của Jezreel thật lớn.”

Ban đầu Jezreel là nơi máu đổ, nơi cung Israel bị bẻ gãy.

Nhưng sau đó, ngày của Jezreel lại trở thành ngày lớn.

Vì sao?

Vì Jezreel nghĩa là: ĐCT gieo.

Dân bị lưu đày, nhưng YHWH sẽ gieo họ lại trong đất.

Cái tên từng báo về sự phán xét trở thành lời hứa phục hồi.

“Ngày của Jezreel” là ngày YHWH làm điều ngược lại với phán xét ban đầu: thay vì bẻ gãy để tan lạc, Ngài gom lại để lập dân.

—

Hô-sê 1:11 nói Judah và Israel sẽ được nhóm lại, rồi:

> “Chúng sẽ lập cho mình một đầu duy nhất.”

“Một đầu” ở đây là một lãnh đạo, một vua chung cho cả Israel và Judah. Điều này đi cùng hy vọng phục hồi vương quyền Israel dưới sự cai trị mà YHWH chấp nhận.

Hô-sê 3:5 nói tiếp:

> “Sau đó, con cái Israel sẽ trở lại, tìm kiếm YHWH ĐCT của mình và David vua của mình; chúng sẽ kính sợ YHWH và sự tốt lành của Ngài trong những ngày sau.”

Nghĩa là sự phục hồi không chỉ là dân được tha, mà còn là dân được gom lại dưới một vua thuộc dòng David.

Ê-xê-chi-ên 37 cũng cùng một hình ảnh:

> “Ta sẽ làm chúng thành một dân trong đất… một vua sẽ làm vua trên tất cả chúng.”

— Ê-xê-chi-ên 37:22

Vì vậy, “một đầu duy nhất” trong Hô-sê hướng đến vị vua được YHWH lập, vị vua thuộc dòng Đavid: người gom Judah và Israel, phục hồi giao ước, và dẫn dân trở lại với YHWH.

—

Hosea 2:18

Trong ngày đó, Ta sẽ lập giao ước cho họ với những thú đồng, những chim trời, và côn trùng trên đất. Ta sẽ bẻ gãy và làm cho biến mất khỏi đất nầy những cung, những gươm, và giặc giã; và sẽ khiến dân sự được nằm yên ổn.

Hình ảnh động vật ở đây (thú đồng, chim trời, côn trùng trên đất) là hình ảnh ẩn dụ của các dân tộc đang đánh Israel. Nhờ YHWH, Israel sẽ được lập giao ước bình an với chúng. Và mọi thứ về chiến tranh sẽ bị bẻ gãy.

Hose 2: 19,20,23

Ta sẽ cưới ngươi cho ta đời đời; ta sẽ cưới ngươi cho ta trong sự công bình và chánh trực, nhơn từ và thương xót. Phải, ta sẽ cưới ngươi cho ta trong sự thành tín, và ngươi sẽ biết Ðức Yahweh.

…Ðoạn ta sẽ gieo nó cho ta trong đất, và sẽ làm sự thương xót cho kẻ chưa được thương xót. Ta sẽ nói cùng những kẻ chưa làm dân ta rằng: Ngươi là dân ta, và nó sẽ trả lời rằng: Ngài là Thần của tôi.

Giao ước / Hôn ước giữa Israel và ĐCT được lập lại. Những kẻ ko phải là dân Ngài lại trở lại thành dân của Ngài.

Hose 2:1

Hãy gọi anh em các ngươi là Am-mi; và chị em các ngươi là Ru-ha-ma.

—

Jezreel nói rằng YHWH sẽ xét xử máu đổ và bẻ gãy sức mạnh sai lệch của Israel.

Lo-Ruhamah nói rằng Israel không còn được che phủ bởi lòng thương xót như trước.

Lo-Ammi nói rằng họ đã đánh mất tư cách “dân Ta” trong giao ước.

Nhưng rồi chính YHWH đảo ngược các tên ấy:

Kẻ không được thương xót sẽ được thương xót.

Kẻ không phải dân Ta sẽ lại được gọi là dân Ta.

Jezreel, nơi của máu và tan rã, sẽ thành ngày lớn — ngày ĐCT gieo lại dân Ngài.

Và ngày ấy không trọn vẹn nếu chưa có một đầu duy nhất, vị vua được YHWH lập, Đấng Messiah phải đến để gom Israel và Judah trở lại dưới giao ước của YHWH.

Và bình an sẽ đến trên đất Israel.

_chatgpt_