Mục lục
bấm vào để hiện
TỘI CỦA JEROBOAM MÀ CÁC BẠN ĐANG PHẠM
Jeroboam người Epraim. Trong Kinh Thánh, “tội của Jeroboam” trở thành một cụm rất nặng, được lặp đi lặp lại qua nhiều đời vua Israel phía Bắc.
Ông là người mở ra một hệ thống thờ phượng sai, khiến cả Israel đi lệch khỏi YHWH.
—
DÙNG TÔN GIÁO ĐỂ GIỮ QUYỀN LỰC
Jeroboam sợ một điều: Nếu dân cứ lên Jerusalem để dâng lễ cho YHWH, lòng họ có thể quay về với nhà David.
Vì vậy ông nghĩ ra một giải pháp chính trị:
“Vua bàn tính, rồi làm hai con bê vàng, và nói với dân:‘Các ngươi đi lên Jerusalem thật là khó. Hỡi Israel, này là các thần của ngươi, đã đem ngươi ra khỏi đất Ai Cập.’” — 1 Các Vua 12:28
Đây là tội đầu tiên và lớn nhất: dùng tôn giáo để giữ quyền lực chính trị.
Jeroboam không dẫn dân trở lại Torah. Ông tạo ra một hệ thống thờ phượng tiện hơn, gần hơn, dễ kiểm soát hơn.
Ông đặt một con bê vàng tại Bethel, một con tại Dan:
“Người đặt một con tại Bethel, và một con tại Dan. Việc ấy trở thành tội lỗi…”— 1 Các Vua 12:29–30
Bethel nghĩa là Nhà của ĐCT. Nhưng về sau Hô-sê gọi nơi ấy là Beth-aven — “nhà của hư không / gian ác / giả dối”:
> “Đừng đến Gilgal, đừng lên Beth-aven, cũng đừng thề rằng: YHWH hằng sống.”
— Hô-sê 4:15
LẬP RA 1 VỊ THẦN CÓ HÌNH TƯỢNG
Lời Jeroboam nói rất giống lời dân Israel từng nói khi thờ bê vàng trong Xuất Hành:
> “Hỡi Israel, này là thần của ngươi, đã đem ngươi ra khỏi đất Ai Cập.”— Xuất Hành 32:4
Jeroboam lặp lại tội cũ.
Ông không nói “hãy bỏ YHWH”.
Nguy hiểm hơn: ông dùng hình tượng bê vàng để đại diện cho sự thờ phượng, rồi gắn nó với câu chuyện YHWH đem Israel ra khỏi Ai Cập.
Đây là kiểu thờ phượng pha trộn:
> Miệng vẫn nhắc đến cuộc xuất hành,
nhưng hình thức thờ phượng lại trái Torah, tưởng thờ YHWH nhưng thật ra đang thờ 1 cái tượng bò.
YHWH đã cấm làm tượng để thờ:
> “Ngươi chớ làm cho mình tượng chạm…”
— Xuất Hành 20:4
Vậy tội của Jeroboam là biến YHWH thành một hình tượng có thể nhìn, đặt, quản lý, và dùng cho mục tiêu của vua.
LẬP NƠI THỜ PHƯỢNG MỚI
1 Các Vua 12:32–33“Jeroboam định một kỳ lễ vào tháng tám, ngày mười lăm…Người đi lên bàn thờ mà người đã lập tại Bethel, để dâng tế lễ cho các con bê mà người đã làm; “
Theo Torah, Israel không được tự tiện thờ phượng ở bất cứ nơi nào mình thích:
Phục Truyền 12:4–5“Các ngươi không được làm như vậy đối với YHWH ĐCT của các ngươi.Nhưng các ngươi phải tìm đến nơi mà YHWH ĐCT của các ngươi sẽ chọn từ giữa các chi phái của các ngươi, để đặt danh Ngài tại đó làm nơi ngự; các ngươi phải đến đó.”
Phục Truyền 12:11“Bấy giờ, tại nơi mà YHWH ĐCT của các ngươi sẽ chọn để danh Ngài ngự tại đó, các ngươi phải đem đến mọi điều Ta truyền cho các ngươi: của lễ thiêu, sinh tế, phần mười, của dâng giơ lên, và mọi của lễ thề nguyện tốt đẹp mà các ngươi hứa với YHWH.”
Phục Truyền 12:13–14“Hãy cẩn thận, đừng dâng của lễ thiêu của ngươi tại bất cứ nơi nào ngươi thấy.Nhưng tại nơi YHWH sẽ chọn trong một chi phái của ngươi, tại đó ngươi phải dâng của lễ thiêu, và tại đó ngươi phải làm mọi điều Ta truyền cho ngươi.”
YHWH sẽ chọn nơi để đặt danh Ngài. Nhưng Jeroboam tự lập Bethel và Dan thành trung tâm thờ phượng thay cho Jerusalem.
—
LẬP THẦY TẾ LỄ KHÔNG PHẢI LÊVI
Jeroboam còn làm điều này:
> “Người lập nhà trên các nơi cao, và lập thầy tế lễ từ mọi hạng dân, không thuộc con cháu Levi.”— 1 Các Vua 12:31
Theo Torah, chức tế lễ thuộc về dòng Levi, đặc biệt là con cháu Aaron. Nhưng Jeroboam tự lập thầy tế lễ theo ý mình.
Đây là tội rất nghiêm trọng: ông không chỉ đổi nơi thờ, đổi biểu tượng thờ, mà còn đổi cả chức vụ thờ phượng.
—
ĐẶT LỊCH LỄ MỚI
Jeroboam lập một lễ vào tháng tám:
“Jeroboam định một kỳ lễ vào tháng tám, ngày mười lăm, giống như lễ ở Judah… Người tự ý đặt ra trong lòng mình.”— 1 Các Vua 12:32–33
Cụm này rất đáng chú ý:
> “tự ý đặt ra trong lòng mình.”
YHWH có lịch lễ trong Torah. Nhưng Jeroboam tự tạo một lịch khác, giống hình thức của lễ thật, nhưng không phải điều YHWH truyền.
Nó giống lễ thật, có vẻ đạo đức, có vẻ thờ YHWH, nhưng gốc của nó không đến từ YHWH.
KHIẾN ISRAEL PHẠM TỘI
Kinh Thánh không chỉ nói Jeroboam phạm tội. Kinh Thánh nói ông khiến Israel phạm tội.
“Vì tội của Jeroboam mà người đã phạm, và đã khiến Israel phạm tội.”— 1 Các Vua 14:16
Cụm này về sau trở thành công thức đánh giá các vua Israel phía Bắc:
> “Người không lìa khỏi tội lỗi của Jeroboam, con trai Nebat, là tội đã khiến Israel phạm tội.”
Ngay cả Yehu, dù đã diệt Baal, vẫn bị chê vì không bỏ tội này:
> “Song Yehu không lìa khỏi các tội của Jeroboam… tức là các con bê vàng ở Bethel và ở Dan.”
— 2 Các Vua 10:29
Vậy “tội của Jeroboam” không chết cùng Jeroboam. Nó trở thành cái nền của cả vương quốc Israel phía Bắc.
—
Tội của Jeroboam nguy hiểm ở chỗ nào?
Không phải nó hiện ra như sự chống ĐCT công khai.
Nó nguy hiểm vì nó giống thờ YHWH, nhưng đã bị sửa lại theo ý con người.
- Nó vẫn nói về cuộc xuất hành.
- Vẫn có bàn thờ.
- Vẫn có lễ.
- Vẫn có thầy tế lễ.
- Vẫn có danh tôn giáo.
Nhưng tất cả đã bị vua thiết kế lại để phục vụ quyền lực, sự tiện lợi, và nỗi sợ mất ngai.
Tóm lại, tội của Jeroboam gồm:
1. Dùng tôn giáo để giữ quyền lực.
2. Lập ảnh tượng
3. Lập nơi thờ phượng ngoài nơi YHWH chọn.
4. Lập thầy tế lễ không thuộc Levi.
5. Tự đặt kỳ lễ theo lòng mình.
6. Khiến cả Israel đi vào một hệ thống thờ phượng sai lệch.