AZAZEL — CON DÊ ĐƯỢC SAI ĐI
Trong nghi thức Yom Kippur có hai con dê:
«“Aaron sẽ bắt thăm cho hai con dê: một thăm cho YHWH, và một thăm cho Azazel.”
— Lê-vi 16:8»
Một con cho YHWH bị giết và huyết của nó được dùng trong nghi thức kaphar. Ứng nghiệm với Jesus với huyết bao phủ để làm sạch.
Con còn lại cho Azazel không bị giết. Nó phải được giữ sống, rồi sau đó được sai đi.
Vậy Azazel thực sự có nghĩa là gì?
—
1️⃣ AZAZEL — MỘT TỪ KHÓ
Hebrew: עֲזָאזֵל — Azazel
Không dấu nguyên âm: עזאזל
Từ này chỉ xuất hiện trong Lê-vi 16, tổng cộng bốn lần: 16:8; 16:10 hai lần; 16:26.
Torah không đưa ra một câu định nghĩa: «“Azazel có nghĩa là…”»
Vì vậy đã xuất hiện nhiều cách giải thích.
Có người hiểu Azazel là một tên riêng, thậm chí các truyền thống Do Thái về sau liên hệ nó với một thực thể ở hoang địa.
Có người hiểu nó liên quan đến một nơi hiểm trở, tách biệt.
Một hướng khác hiểu nó theo chính chức năng của con dê:
CON DÊ ĐI KHỎI
—
2️⃣ “DÊ + ĐI” – עז + אזל
Một cách phân tích rất đáng chú ý là:
עז — “ʿez” = dê
אזל — “azal” = đi, rời đi
“azal” được thấy rõ với nghĩa “đi” trong phần Aramaic của Tanakh.
Ví dụ: Đa-ni-ên 2:17
אֲזַל דָּנִיֵּאל — ” azal Daniyyel” – “Daniel đi”
Nếu đọc: עז + אזל
thì ý có thể là: “DÊ ĐI”
hoặc tự nhiên hơn: “CON DÊ ĐƯỢC SAI ĐI / CON DÊ ĐI KHỎI.”
Điều này phù hợp rất mạnh với chính hành động của con dê trong Lê-vi 16.
Nó không bị giết. Nó được giữ sống.
Tội được đặt trên nó. Nó mang những tội ấy.
Và cuối cùng: NÓ ĐI.
—
3️⃣ BẢN HY LẠP CỔ CŨNG HIỂU THEO HƯỚNG “ĐƯỢC SAI ĐI”
Điều đáng chú ý là Septuagint — bản dịch Hy Lạp cổ của Tanakh — không đơn giản giữ “Azazel” như một tên riêng.
Trong Lê-vi 16, nó sử dụng những từ thuộc nhóm ἀποπομπή / ἀποπομπαῖος, liên quan đến ý: đưa đi / sai đi / cái được đưa đi.
Điều đó cho thấy cách hiểu Azazel theo chức năng “con dê được sai đi” không phải một suy đoán hiện đại.
Các dịch giả Do Thái cổ đại cũng đã đọc đoạn này theo hướng sự đưa đi.
Các bản dịch tiếng Anh word to word dịch Azazel thành “scapegoat”.
—
4️⃣ CON DÊ “ĐI” ĐƯỢC KAPHAR, ĐẶT SỐNG TRƯỚC YHWH
Có một chi tiết rất quan trọng thường bị bỏ qua.
«“Nhưng con dê mà thăm rơi cho Azazel sẽ được đặt sống trước mặt YHWH, để kaphar trên/cho nó, rồi sai nó đi đến Azazel, vào hoang địa.”»
— Lê-vi 16:10
Hebrew có: לְכַפֵּר עָלָיו — “lekhapper ʿalav”
Trong đó:
kaphar = từ mà chúng ta đã nghiên cứu.
ʿalav = trên nó/đối với nó.
Vì vậy không nên mô tả con dê Azazel đơn giản là một con dê “mang tội rồi bị đuổi đi”.
Trước khi được sai đi, nó đã nằm trong nghi thức kaphar trước mặt YHWH.
Con dê sống được nhắc đến kaphar, nhưng lại ko miêu tả chi tiết cách nó được kaphar, nên ta sẽ nghiên cứu các kaphar khác ngay trong đoạn đó.
🔺️Các nghi thức kaphar khác: rảy máu và làm sạch
“Người sẽ giết con dê đực làm sinh tế vì tội lỗi, là con dê vì dân; đem máu nó vào phía trong màn… rồi rảy máu ấy trên nắp chuộc tội và phía trước nắp chuộc tội…Và người sẽ KAPHAR trên/cho Nơi Thánh, vì những sự ô uế của con cái Israel, vì những sự vi phạm của họ, về mọi tội lỗi của họ.”
“Người sẽ đi ra đến bàn thờ ở trước mặt YHWH và KAPHAR cho/trên nó; người sẽ lấy máu con bò và máu con dê, bôi lên các sừng bàn thờ chung quanh.”
“Người sẽ lấy ngón tay rảy máu trên nó bảy lần, làm sạch nó và biệt nó khỏi những sự ô uế của con cái Israel.”
“Khi người đã hoàn tất KAPHAR Nơi Thánh, Lều Hội Kiến và bàn thờ, người sẽ đem con dê sống đến.”
Hoàn tất kaphar nơi thánh, rồi đem con dê sống đến, không nhắc đến cách kaphar cho dê. Nhưng trước đó kaphar đều nhờ vào sự RẢY MÁU của con DÊ SINH TẾ.
—
5️⃣ SAU ĐÓ TỘI MỚI ĐƯỢC ĐẶT LÊN NÓ
Sau khi Aaron hoàn tất việc kaphar Nơi Thánh, Lều Hội Kiến và bàn thờ:
«“người sẽ đem con dê sống đến…đặt hai tay mình trên đầu con dê sống và xưng trên nó mọi gian ác của con cái Israel, mọi sự vi phạm của họ, tức mọi tội lỗi của họ…đặt chúng trên đầu con dê và sai nó đi…”»
— Lê-vi 16:20-21
Như vậy:
Con dê sống trước YHWH
↓
kaphar
↓
tội được xưng
↓
tội được đặt trên đầu nó
↓
nó được sai đi.
—
6️⃣ CON DÊ “MANG” TỘI
Lê-vi 16:22:
«“Con dê sẽ “nasa” trên mình mọi sự gian ác của họ…”»
nasa = nâng, mang, gánh, đem
Đây mới chính là từ trực tiếp diễn tả “gánh/mang tội.”
—
7️⃣ “VÙNG ĐẤT BIỆT RIÊNG” VÀ “HOANG ĐỊA” LÀ HAI CỤM KHÁC NHAU
Lê-vi 16:22 không chỉ nói: «“con dê đi vào hoang địa.”»
Trước hết câu nói:
“el-eretz gezerah” – אֶל־אֶרֶץ גְּזֵרָה = đến một vùng đất bị cắt biệt/biệt riêng.
Sau đó mới nói:
“bammidbar” – בַּמִּדְבָּר = trong hoang địa.
Hai từ không phải một.
“ERETZ GEZERAH” có thể hiểu:
vùng đất bị cắt biệt
vùng đất tách riêng
vùng đất cách ly.
Vậy văn bản cho chúng ta hai lớp mô tả:
Nơi con dê mang tội đến: → “eretz gezerah” — vùng đất bị cắt biệt
và con dê được: → thả trong “midbar” — hoang địa.
—
8️⃣ TOÀN BỘ HÌNH ẢNH CỦA “CON DÊ ĐI”
Nếu đọc Azazel theo nghĩa “con dê đi/con dê được sai đi”, toàn bộ nghi thức trở nên rất liền mạch:
🐐 CON DÊ SỐNG
được đặt trước mặt YHWH
↓
KAPHAR trên/cho nó
↓
Aaron đặt hai tay lên đầu nó
↓
xưng: mọi gian ác, sự vi phạm, tội lỗi của dân
↓
đặt tất cả lên đầu nó
↓
con dê: MANG mọi sự gian ác
↓
nó được: “SHALACH” — SAI/THẢ ĐI
↓
đến: “ERETZ GEZERAH” — VÙNG ĐẤT BỊ CẮT BIỆT
↓
và được thả: TRONG “MIDBAR” — HOANG ĐỊA.
—
_chatgpt_
—
9️⃣ SỨ ĐỒ JOHN
🔹️Được sống
John 21:23
Vì vậy, lời này lan truyền giữa các anh em rằng môn đồ ấy sẽ không chết. Nhưng Jesus không nói với ông rằng: ‘Người ấy sẽ không chết,’ mà là:“Nếu Ta muốn người ấy ở lại cho đến khi Ta đến, thì điều đó liên quan gì đến ngươi?”
🔹️Được kaphar bởi huyết con dê dâng cho YHWH
John được nhận Linh Khí của Jesus, được ở trong Khí của Jesus, được kaphar bởi Khí của Jesus.
🔹️Mọi sự gian ác của dân ở trước mặt ông
Các chương đầu sách Khải Huyền, trong các khải tượng
🔹️Vùng đất cách ly
Ông ở trên đảo Patmos (KH 1:9)
🔹️Sai đi
“Ngươi phải lại nói tiên tri về nhiều dân, nhiều nước, nhiều thứ tiếng và nhiều vua.” (KH 10:11)
🔹️Đắng trong bụng
Khải Huyền 10: “Hãy đi, lấy cuộn sách…” (10:8), rồi ăn cuộn sách; nó ngọt trong miệng nhưng làm bụng ông đắng (10:9–10)
🔹️Vào hoang địa
Kh 17:3: Ngài đưa tôi trong Khí vào một hoang địa
—
🔟 VÀI HIỂU LẦM CŨ
Trước đây mình (và chắc tất cả các tôn giáo) đều gán Jesus cho cả 2 con dê. Nhưng như vậy sẽ chẳng ứng nghiệm được lời kinh thánh nói rằng có 2 con dê.
Một người em từng hỏi mình sao Jesus lại nói “các ngươi còn làm được những việc lớn hơn nữa”. Trước đây mình đọc câu này và thấy bình thường, vì Jesus là con người, là 1 đấng được xức dầu, nhưng chưa từng suy nghĩ cẩn thận về nó.
Jesus nói thật chứ ko phải khách khí.
Việc dồn tất cả mọi sự ứng nghiệm lên Jesus, chính là để làm giảm đi uy quyền của những người khác, để che đi thân phận thật của chính Jesus, để tôn Jesus lên 1 mức thần linh tuyệt đối, trong khi Jesus cũng chỉ là 1 người được sai đi, 1 người nằm trong kế hoạch của YHWH.
Về các sứ đồ:
Mình đã nhiều lần chỉ ra các sai lầm của Phaolo, Phero, Yuda…
Bài này thì chỉ ra chức năng và sự được xức dầu của chính Giăng.
Các sứ đồ cũng là con người, 12 người họ đã ứng nghiệm với kinh thánh (các clip 11,12 và 13). Nhưng cũng đã có những người phạm sai lầm.
KH cũng chỉ ra con rồng quét 1/3 các ngôi sao xuống đất.
Ngôi sao là biểu tượng của những ánh sáng chiếu soi, của những người dẫn đường, những người mang ánh sáng đến cho người khác. (Đã có bài về ngôi sao, có thể tìm lại để đọc)
12 sứ đồ, họ cũng từng là các ngôi sao. Nhưng ai trong số họ còn giữ lại được ánh sáng của mình?
Tâm lý đám đông hiện nay đa số đang tôn quá cao Giêsu, vẫn mang nặng tâm lý “giáo lý tông truyền” với các sứ đồ được ơn “vô ngộ” – không sai lầm từ Công Giáo Roma.