CON DÊ CHO YHWH & YESUS
KAPHAR NƠI THÁNH VÀ DÂN
Trong Yom Kippur, hai con dê được đặt trước mặt YHWH, nhưng chỉ một con được bắt thăm “cho YHWH.”
«“Aaron sẽ dâng con dê mà thăm đã rơi nhằm cho YHWH, và dùng nó làm lễ vật vì tội.”
— Lê-vi 16:9»
Điểm nổi bật của con dê này là: nó phải chết, và máu của nó được đem vào bên trong để thực hiện kaphar.
—
1️⃣ CON DÊ BỊ GIẾT — MÁU ĐƯỢC ĐEM VÀO NƠI THÁNH
«“Người sẽ giết con dê của lễ vật vì tội là con dành cho dân, đem huyết nó vào phía trong bức màn… rảy huyết trên nắp chuộc tội và phía trước nắp chuộc tội.”
— Lê-vi 16:15»
Sau khi nó chết, điều được nhấn mạnh không phải xác con dê được mang đi đâu, mà là máu của nó được đem vào nơi thánh.
Máu ấy được đưa đến trước mặt YHWH.
—
2️⃣ MÁU ĐƯỢC DÙNG ĐỂ KAPHAR NƠI THÁNH
Ngay câu tiếp theo giải thích mục đích:
«“Người sẽ kaphar Nơi Thánh, vì sự ô uế của con cái Israel, vì những sự vi phạm của họ, tức mọi tội lỗi của họ.”
— Lê-vi 16:16»
Điều này rất đáng chú ý:
Tội và sự ô uế của dân → làm ô uế nơi thánh.
Vì vậy máu con dê được dùng để kaphar Nơi Thánh khỏi sự ô uế, vi phạm và tội lỗi của Israel.
Không chỉ con người cần kaphar.
Nơi Thánh cũng được kaphar.
—
3️⃣ KAPHAR ĐƯỢC MỞ RỘNG RA TOÀN BỘ NƠI THỜ PHƯỢNG
Lê-vi 16 tiếp tục:
«“Người sẽ đi ra bàn thờ ở trước mặt YHWH và kaphar cho nó…”
— Lê-vi 16:18»
Máu được bôi lên các sừng bàn thờ và rảy trên bàn thờ.
Như vậy có một chuyển động:
Con dê bị giết
→ máu được lấy
→ máu đi vào Nơi Chí Thánh
→ kaphar Nơi Thánh
→ kaphar Lều Hội Kiến
→ kaphar bàn thờ.
Máu của con dê “cho YHWH” trở thành phương tiện thanh tẩy những nơi liên hệ với sự hiện diện và sự thờ phượng YHWH.
—
4️⃣ NHƯNG CUỐI CÙNG — KAPHAR CŨNG LÀ CHO DÂN
Lê-vi 16:30 giải thích ý nghĩa của cả ngày Yom Kippur:
«“Vì trong ngày này, kaphar sẽ được thực hiện cho các ngươi, để làm các ngươi sạch; các ngươi sẽ được sạch khỏi mọi tội lỗi mình trước mặt YHWH.”
— Lê-vi 16:30»
«“Người sẽ kaphar Nơi Thánh… Lều Hội Kiến và bàn thờ; người cũng sẽ kaphar cho các thầy tế lễ và toàn thể dân của hội chúng.”
— Lê-vi 16:33»
Máu kaphar Nơi Thánh vì sự ô uế do tội dân gây ra.
Kaphar với dân: họ được làm sạch khỏi tội lỗi mình trước mặt YHWH.
—
5️⃣ HÌNH ẢNH TƯƠNG ỨNG VỚI JESUS
Trong sách Giăng, Jesus cũng được giới thiệu bằng hình ảnh một sinh vật hiến tế:
«“Kìa, Chiên Con của Đức Chúa Trời, Đấng cất tội của thế gian.”
— Giăng 1:29»
Và cái chết của Jesus được đặt rất gần ngôn ngữ hiến tế:
«“Một trong những người lính lấy giáo đâm vào sườn Ngài, tức thì máu và nước chảy ra.”
— Giăng 19:34»
Jesus chết.
Máu chảy ra.
Nhưng câu chuyện không kết thúc ở sự chết.
—
6️⃣ JESUS ĐI ĐẾN CHA
Sau khi sống lại, Jesus nói với Maria:
«“Ta lên đến Cha Ta và Cha các ngươi, Đức Chúa Trời Ta và Đức Chúa Trời các ngươi.”
— Giăng 20:17»
Điều này tạo nên một sự tương ứng đáng chú ý với trình tự của Lê-vi 16:
🔸️Con dê cho YHWH
↓
bị giết
↓
máu được lấy
↓
đến trước mặt YHWH
↓
thực hiện kaphar
↓
Nơi Thánh được làm sạch
↓
dân được làm sạch trước mặt YHWH
🔸️Jesus — Chiên của Đức Chúa Trời
↓
bị giết
↓
máu chảy ra
↓
“Ta lên đến Cha Ta”
↓
mục đích: xử lý tội và đem sự sống cho dân
—
7️⃣ MÁU CỦA JESUS LÀM SẠCH DÂN
Trong Lê-vi 16, con dê “cho YHWH” bị giết, và máu của nó được đem vào Nơi Thánh để thực hiện kaphar vì sự ô uế, vi phạm và tội lỗi của Israel.
Khải Huyền cũng dùng hình ảnh máu của Jesus làm sạch dân:
«“Đấng yêu chúng ta và đã rửa chúng ta khỏi tội lỗi chúng ta bằng máu của Ngài.”
— Khải Huyền 1:5»
«“Họ đã giặt áo mình và làm trắng chúng trong máu của Chiên Con.”
— Khải Huyền 7:14»
Như vậy, điểm tương ứng nổi bật không chỉ nằm ở cái chết của sinh vật hiến tế, mà còn ở chức năng làm sạch của máu:
MÁU CON DÊ → KAPHAR → LÀM SẠCH DÂN
MÁU JESUS → RỬA TỘI → LÀM SẠCH DÂN
Ngoài ra việc kaphar/bao phủ bởi Khí của Jesus thì mình đã giải thích nhiều trong các bài về Ban Khí Jesus, hay Ở trong- Hiệp Một
—
8️⃣ KẾT LUẬN
Con dê “cho YHWH” không phải con vật được xưng mọi tội lỗi lên đầu rồi mang chúng vào hoang địa. Đó là vai trò của con dê sống trong Lê-vi 16:20–22.
Vai trò nổi bật của con dê “cho YHWH” là:
NÓ CHẾT → MÁU CỦA NÓ ĐƯỢC ĐEM ĐẾN TRƯỚC MẶT YHWH → KAPHAR NƠI THÁNH → DÂN ĐƯỢC LÀM SẠCH.
Đặt cạnh hình ảnh Jesus trong Giăng:
JESUS CHẾT → ĐỔ MÁU → SỐNG LẠI → ĐI ĐẾN CHA → TỘI ĐƯỢC XỬ LÝ → CON NGƯỜI ĐƯỢC ĐEM ĐẾN SỰ SỐNG.
Đó chính là chuỗi hình ảnh trung tâm của con dê được bắt thăm “CHO YHWH.”